ABD siyah vatandaşlarından özür diledi
Yazan: gresiraliyiz Temmuz 31, 2008
Temsilciler Meclisi, köleleştirilen siyah Amerikalılar’dan özür diledi. Mecliste onaylanan tasarıda, köle Afrikalılar’ın küçük düşürülüp insanlıktan çıkarıldığı kabul edilirken herhangi bir tazminat öngörülmedi
ABD Temsilciler Meclisi, daha önce benzeri olmayan bir metne imza atarak ataları köleleştirilen siyah Amerikalılar’dan özür diledi. Demokratik Parti’nin Tennessee senatörü Steve Cohen’in hazırladığı tasarı, oylamada kabul edildi. Meclis üyesi Carolyn Cheeks Kilpatrick, “Bugün, ülkemizde geçmişin yaralarını sarma çabalarında bir kilometre taşını temsil etmektedir” dedi. Daha önce beş eyalet kölelikten dolayı özür dilemişti, ancak Kongre’nin özür dilemesi için getirilen öneriler, kısmen özrün tazminat taleplerine yol açacağı kaygısıyla engellenmişti.
TAZMİNAT YOK • Metinde siyahlara tazminat öngörülmedi ancak meclis, kölelik uygulaması ve ayrımcı yasalarla Afrikalı-Amerikalılar’a karşı yapılan kötülüklerin kalıcı sonuçlarının düzeltilmesi konusunda sorumlu kılınıyor. Metinde, köleleştirilen Afrikalılar’a gaddarca davranıldığı, bu insanların küçük düşürüldüğü, insanlıktan çıkarıldığı belirtilerek, siyahların bugün hâlâ köleliğin ve ayrımcılık getiren Jim Crow yasalarının sonuçlarının acısını çektiği kaydediliyor. Jim Crow yasaları 1876 ile 1965 arasında kamu alanlarında siyahlarla beyazların birbirinden ayrılmasını sağlayan yasalara verilen isimdi.
Metinde “Temsilciler Meclisi’nin, Afrikalı-Amerikalılar ve köleliğin çilesini çekmiş atalarına karşı işlenen suçlardan dolayı Birleşik Devletler halkı adına özür deldiği” belirtiliyor. Cohen, “Kölelik ve Jim Crow yasaları dünya üzerindeki en büyük millete leke sürmekte. Aramızda mükemmel bir birlik yaratmanın bir parçası da bu karardır. Bu kararla hatalarımızla yüzleşiyoruz ve özür diliyoruz” dedi. Nüfusun yüzde 60’ının siyahlardan oluştuğu Memphis’ten 30 yıldır çıkan tek beyaz senatör olan Cohen’in gelecek haftaki ön seçimlerde siyah adayla mücadele etmesi bekleniyor.
Kongre önce de 2. Dünya Savaşı’nda toplama kamplarına alınmaları nedeniyle Japon kökenli Amerikalılar ve 1893’te Hawaii Krallığı’nın devirilmesi nedeniyle Hawaaii yerlilerinden özür dilemişti. 2005’te de Senato linçe karşı yasa çıkarmadığı için özür dilemişti.
JIM CROW YASALARI AYRI AMA ‘EŞİT’ UNSURLAR • Jim Crow yasaları adını Amerikalı beyaz komedyen Thomas D. Rice’ın siyahları aşağılamak için canlandırdığı bir tipleme olan Jim Crow’dan alıyor. Jim Crow, geri zekalı, ilkel, her türlü aşağılanmaya müstehak bir siyahtır. Karakteri canlandırırken yüzünü siyaha boyayan Rice yarattığı tiplemeyle siyahların Amerikan toplumdaki algılanma biçimini yansıtmış ve pekiştirmiştir. Çeşitli eyaletlerin kendilerine ait hukuk sistemlerinde ortaya çıkan Jim Crow yasaları siyahların toplumun ‘ayrı ama eşit’ unsurları olduğu varsayımına dayanmaktadır. Bu yasaların kimi örneklerine göre siyahlar ve beyazlar için ayrı okullar, ayrı restoranlar, ayrı tuvaletler, ayrı otobüsler düzenlenmiştir. Aynı otobüste yolculuk edildiği takdirde bile siyahların oturacağı bölme diğerinden ayrılmıştır. Ayrımcılığı sistematize eden, siyahlara ekonomik ve sosyal olarak bir dizi dezavantaj getiren bu yasalar 1964’te Yurttaş Hakları Sözleşmesi ve 1965’te Seçim Hakları Sözleşmesi’nin kabulü ile ortadan kaldırılmıştır.
